Historia jednego wiersza - Magiczne podróże po literaturze

Idź do spisu treści

Menu główne:

Historia jednego wiersza

H.C.Andersen
          Hans Christian Andersen jest nie tylko wielkim baśniopisarzem, ale również autorem wielu wierszy, pieśni i piosenek, które mimo upływu czasu nadal są bardzo popularne w Danii. Do wielu tych utworów muzykę skomponowali wielcy muzycy, np. Edvard Grieg, Robert Schumann, Siergiej Prokofjew.
W 2005 roku Wydawnictwo BESEDER z Krakowa wydało książkę Śpiewajmy z Andersenem. Znajdziemy tam 50 duńskich piosenek i zabaw ze śpiewem, 
a wśród nich kilka utworów wielkiego Duńczyka.
Krótkie formy wierszowane spotykamy również 
w niektórych baśniach, np. Świniopas, Len, Ole Zmruż-Oczko, Bałwan ze śniegu, czy Królowa Śniegu.
W Polsce nie znamy poetyckiej twórczości Hansa Christiana Andersena, ponieważ jej nikt nie przetłumaczył. A przecież jego literacka kariera 
w naszym kraju rozpoczyna się właśnie od wiersza Umierające dziecko. W 1844 roku w miesięczniku Biblioteka Warszawska t.2 ukazał się pierwszy przekład Det doende Barn. Tłumacz Leon Potocki przełożył go 
z języka francuskiego (z książki Xaviera Marmiera Historia literatury Danii). Pani Urszula Chęcińska 
w swoim artykule O Andersenie w Polsce i Szczecinie (Pogranicza 2001, nr 6, s.123-130) wspomina jeszcze o tłumaczeniu Stanisława Budzińkiego (tłumaczenie 
w 1886 r. z języka niemieckiego), ale nie udało mi się do tego tłumaczenia dotrzeć.
Wiersz Umierające dziecko jest punktem zwrotnym w literackiej karierze Andersena. Dzisiaj to już staromodny utwór, ale w 1826 roku był oryginalny 
i bardzo wzruszajacy. W czasach Andersena smierć dziecka była zjawiskiem normalnym i wielu poetów 
o niej pisało, ale Andersen jako pierwszy przemówił głosem dziecka. Napisał go w 1826 roku w szkole 
w Helsingor, gdzie czuł sie bardzo samotny 
i zagubiony. Wiersz od razu wzbudził zainteresowanie. Znajomy sekretarz konsulatu - Ludolph Schley - przełożył wiersz na język niemiecki i wydrukował go (podobno bez zgody autora) w niemieckiej gazecie 
w Libau w 1827 r. Wiersz ten wzbudził również duże zainteresowanie we Francji gdzie został wydrukowany w 1837 roku.
Szkoda, że nie możemy poznać innych, równie pięknych wierszy tego wielkiego Duńczyka. W czasie wizyty w Odense przywiozłam cieniutki zbiór jego poematów (znajduje sie tam również wiersz Umierające dziecko), niestety wydanie jest w języku duńskim i angielskim.
Hans Christian Andersen marzył, że zostanie największym duńskim pisarzem i poetą. Prosił nawet Boga aby ten sprawił, by był poetą i pisarzem, dobrym poetą i dobrym pisarzem i być może dlatego na jego nagrobku wyryto napis:

oraz fragment wiersza z 1874 r. Starzec

Dusza, którą Bóg na swój obraz
do życia przywołał,
Jest niezniszczalna, i w nicość
odejść nie może.
Życie tu na ziemi, jest
wieczności siewem,
Nasze ciało umiera, a dusza
przy życiu zostaje!


            Umierające dziecko

                 z Andersena

Matko, dzień się już kończy, zmęczone me skronie
Pozwól bym złożył na twem ukochanem łonie,
Ale ukryj przedemną palące łzy twoje,
Ukryj mi twe westchnienia, ukryj niepokoje!

Zimo mi, lecz patrz matko, jak wkoło mnie ciemno!
A skoro już zasypiam, tak miło, przyjemno!
Anioł przedemną stoi z czołem promienistem.
I sny moje okrąża swem skrzydłem złocistem.

Czyż nie słyszysz śpiew jakiś, harmonijne pienia?
Jak gdyby się otwarły niebieskie sklepienia?
Czyż obok nas nie widzisz, nie widzisz anioła
Co się do mnie uśmiecha, któren na mnie woła?
Wkoło niego spostrzegam jaskrawe szkarłaty,
Anioł z złotemi skrzydły, rzuca na mnie kwiaty!
Aby mieć takie skrzydła, podarunek z nieba
Powiedz matko, umierać, czyż koniecznie trzeba?

Czemuż mnie tak do łona przyciskasz 
z rozpaczą?
Te westchnienia stłumione, te żale cóż znaczą?
I czemuż jesteś łzami rzewnemi zalaną?
Ty zawsze dla mnie będziesz matką ukochaną!
Niechaj twój płacz ustanie, niech się żal ukoi,
Bo twe cierpienie, matko, moje bole dwoi!
Czuję uścisk anioła, ciężeją powieki,
Żegnam cię, biedna matko, żegnam cie na wieki!

Biblioteka Warszawska 1844, t. 2,
 s.535-536

Pisowania zachowana zgodnie z pierwszym tłumaczeniem wiersza



                     Nagrobek H.C.Andersena

                        POETA
                  Hans Christian
                       Andersen
                  u.2 kwietnia 1805
                  z.4 sierpnia 1875

 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego