Wycinanki Pana Andersena - Magiczne podróże po literaturze

Idź do spisu treści

Menu główne:

Wycinanki Pana Andersena

H.C.Andersen
Twórczość pozaliteracka Hansa Christiana Andersena to mało znany, ale interesujący obszar jego aktywności. Poza utworami literackimi pozostało po nim przecież wiele rysunków oraz wycinanki. Papier służył mu nie tylko do przekazywania myśli, ale również do wyrażania swojej wyobraźni, a trzeba przyznać, że wyobraźnię miał ogromną.
Wspomnienia ludzi, którzy go znali zawierają informacje o tym, że robił cudowne niepowtarzalne wycinanki. Potrafił stworzyć misterne dzieło dopracowane do szczegółu. Niektóre są jak puzzle, inne przypominają misternie utkaną koronkę czy pajęczą sieć. Najczęściej wycinał wtedy, gdy opowiadał baśnie. Składał papier raz lub dwa, brał do ręki nożyce: nigdy nie można wycinać szpiczastymi nożyczkami? (1) a kiedy kończył opowieść rozkładał wycinankę i zadziwiał swoich słuchaczy. Nie możemy jednak doszukiwać się bezpośredniego związku pomiędzy wycinankami a opowiadanymi baśniami, to nie są ilustracje do baśni. Miały nie tylko zadziwiać swoją ciekawą formą, ale również zmuszać do głębszych przemyśleń. Często bowiem zawierały ukryte znaczenie i podobnie jak 
w baśniach należało je odczytać. Motywy takich prac były oryginalnym pomysłem Andersena - powtarzały się łabędzie, bociany, tancerki, krasnale, anioły i kwiaty. Na szczególną uwagę zasługuje człowiek - młyn lub człowiek - wiatrak, którego skrzydła to ręce i nogi oraz złodziej serc.
Oryginalne, innowacyjne wycinanki, tak jak jego baśnie, ukazywały cały baśniowy świat, 
a możliwe, że były również odbiciem tego, jak myślał, co czuł, z czym nie potrafil sobie poradzić.
Andersen pozostawił po sobie podobno ponad 1000 wycinanek, ile wykonał, dokładnie nie wiadomo. Większość tworzył aby umilić czas dzieciom i gospodarzom, którzy go gościli, ale tworzył je również w dowód wdzięczności za przyjaźń i opiekę, jako dekoracje świąteczne czy na akcje charytatywne. Jest również autorem wycinanek, które można powiesić na choince. Należy wspomnieć o znanym i popularnym na całym świecie sercu wigilijnym. Nie wiadomo czy był to jego oryginalny pomysł czy zapożyczony, ale powstał najprawdopodobniej w latach 1860-70.
W Muzeum H.C. Andersena w Odense skatalogowano około 120 oryginalnych pojedynczych wycinanek, z czego tylko część jest udostępniona zwiedzającym. W zbiorach Biblioteki Królewskiej w Kopenhadze jest ich 50, ile znajduje się w zbiorach prywatnych tego nikt nie wie. Wiele cięto na kawałki i rozdawano na pamiatkę, niektóre przetrwały 
w listach i wspomnieniach.
Najstarsza wycinanka pochodzi z roku 1822 - większość z nich została stworzona po roku 1840, wcześniejszych jest niewiele.
Jedna z jego wycinanek - Twarz Słońca - stała się wizytówką Muzeum w Odense i została zawieszona nad głównym wejściem, jest również znakiem Centrum HCA.
Wycinanki tego wielkiego Duńczyka możemy znaleźć także w Billedboeger (2). Są to grube zeszyty z pustymi kartkami, które zapełniane były wycinankami, obrazkami z gazet, krótkimi tekstami. Ile swoich prac do takich zeszytów wkleił Andersen nie wiadomo.
O wycinankach pisarz wspomina również w swoich baśniach : lubiła bardzo tego studenta, bo opowiadał jej najpiękniejsze historie i wycinał takie śmieszne obrazki: serduszka z małymi tańczącymi damami pośrodku, kwiaty, wysokie pałace, w których można było otwierać drzwi (3).
Jak ważna dla niego była ta forma działalności artystycznej, może świadczyć cytat z jego listu do Doroty Melchior z dnia 21 lipca 1867 roku : kiedy William Melchior będzie kilka lat starszy, nauczę go jak tworzyć poezję, teraz musi najpierw nauczyć się robić wycinanki, to jest ten najpierwszy Początek Takiej Twórczości.

Na zakończenie Roku Andersena w Polsce, Duński Instytut Kultury w Poznaniu zorganizował wystawę Andersen na zamku. Miałam wtedy okazję zobaczyć reprodukcje kilkunastu wycinanek H.C.Andersena , ale w czasie swoich wizyt w Muzeum w Odense widziałam ich o wiele więcej i to oryginały.


Niżej umieszczam kilka zdjęć, które zrobiłam w czasie swojej ostatniej tam wizyty.
W muzealnym sklepiku można kupić różne pamiątki z motywem wycinanek - kartki, układanki, puzzle.

(1) Cytat pochodzi z listu Andersena do Doroty Melchior z dnia 21.07.1867 r.
(2) Informację o Billedboeger uzyskałam od wielkiego miłośika życia i twórczośi Andersena p.P.Partyki mieszkającego w Danii.
(3) H.Ch.Andersen, Baśnie, Warszawa 1985 r. s.22 (cytat pochodzi baśni Kwiaty Małej Idy)


 
 
Wróć do spisu treści | Wróć do menu głównego